10.04.2018
0

UWAGA - kleszcz

Kleszcze, to temat powracający rokrocznie w okresie wiosennym, a związane z nimi zagrożenie jest odwrotnie proporcjonalne do rozmiaru bohaterów naszego tekstu.
Wbrew pozorom, nie występują one jedynie w lasach – można się na nie natknąć również na łąkach, w parkach, ogródkach, na boiskach i wszędzie tam, gdzie mogą one znaleźć swoich potencjalnych żywicieli.

UWAGA - kleszcz
Autor zdjęcia: Jachan DeVol

Kleszcze to pajęczaki należące do podgromady roztoczy. Na czas ich życia, wynoszący od dwóch do trzech lat, składa się kilka kolejnych stadiów rozwojowych: jajo, larwa, nimfa i wreszcie osobnik dorosły. Złożone w wilgotnej glebie jajo w sprzyjających warunkach pęka, uwalniając larwę (0,5 mm wielkości), która natychmiast po opuszczeniu osłonki wędruje, aby skryć się w niewysokiej (maksymalnie do wysokości 150 cm) roślinności w oczekiwaniu na żywiciela. Przejście do kolejnych stadiów wymaga pozyskania przez kleszcza odpowiedniej porcji pokarmu. A ponieważ musi on niekiedy czekać na potencjalnego żywiciela dość długo, musi się to odbywać w warunkach dla niego komfortowych, co w tym wypadku oznacza ciemne i wilgotne środowisko. Główne środowisko żerowania kleszcza stanowią zwierzęta, jeżeli jednak w jego zasięgu znajdzie się człowiek, z łatwością on także może stać się żywicielem.

Kleszcz potrafi przemieszczać się po ciele żywiciela nawet przez kilka godzin w poszukiwaniu odpowiedniego miejsca do żerowania (cieńsza skóra, wyższa temperatura, wilgotność). Zbliżanie się żywiciela pajęczak wyczuwa dzięki umieszczonemu na odnóżach tzw. narządowi Hallera (swoisty czujnik, dostarczający zwierzęciu informacji o temperaturze i wilgotności; kleszcze reagują także na obecność CO 2 , zapach i wydzielane feromony). Następnie wgryza się w skórę dawcy, rozpoczynając pobieranie pokarmu – porcji krwi, wykorzystując do tego swój aparat gębowy wyposażony w tzw. hypostom, przypominający budową ostry harpun z kolcami. Ponieważ odbywa się to bardzo powoli, stąd, aby się najeść, kleszcz musi przebywać na powierzchni skóry dość długo. Samo ukąszenie często bywa niekiedy bezbolesne, ponieważ w ślinie pasożyta znajdują się substancje znieczulające oraz przeciwzakrzepowe. Gdy kleszczowi uda się pobrać dostateczną porcję krwi, opuszcza żywiciela, by ponownie zakopać się w glebie, zanim uzyska swoje kolejne, nimfalne stadium. Następuje to po osiągnięciu przez nimfę wielkości ok. 1,5 mm. Aby przeobrazić się w swą ostateczną formę, musi ona ponownie pobrać krew.

U dorosłych kleszczy, podobnie jak u komarów, krew pobiera jedynie samica. Rola samca zostaje ograniczona przede wszystkim do zapłodnienia, po czym następuje jego śmierć. Dorosłe samice kleszczy są nieco większe (3,5 – 4,5 mm) od samców (2,5 – 3,5 mm). Kleszcze nie występują jedynie (jak się powszechnie sądzi) w lasach – można się na nie natknąć również na łąkach, w parkach, ogródkach, na boiskach i wszędzie tam, gdzie mogą one znaleźć swoich potencjalnych żywicieli. Kleszcze są przystosowane do przenoszenia bakterii, pierwotniaków i wirusów. Roznoszone przez nie choroby są poważnym problemem nie tylko na terenie Polski, lecz także całej Europy. Aby nie rezygnować z przyjemnego spędzania wolnego czasu na łonie natury, należy pamiętać o kilku podstawowych zasadach przygotowania przed treningiem w terenie. Podstawowym zabezpieczeniem będzie odpowiedni ubiór (długie rękawy i nogawki, wysokie, kryte buty). Dodatkową ochronę zapewnią wszelkiego rodzaju powszechnie dostępne środki chemiczne i (kremy, żele, spraye) preparaty naturalne, także zapachowe (wanilia, witamina B). Po każdym powrocie z obszaru, na którym mogliśmy mieć kontakt z kleszczami, należy bardzo dokładnie obejrzeć ciało! Wskazany będzie również dokładny prysznic. Jeśli mimo wszystko kleszcz znalazł drogę do naszego ciała, należy go jak najszybciej wyciągnąć. Posłużyć do tego mogą nam: pęseta, karty do wyciągania kleszczy, kleszczołapki. Im szybsza będzie nasza interwencja, tym bardziej zmniejszymy ryzyko choroby.

Po usunięciu pasożyta należy mimo wszystko obserwować własne samopoczucie, a w razie pojawienia się niepokojących symptomów zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu. Trzeba pamiętać, że ciałem kleszcza nie należy kręcić ani go obracać. Trzeba chwycić go jak najbliżej aparatu gębowego/skóry i wyciągnąć pod kątem 30 stopni. Absolutnie nie wolno kleszczy podpalać, polewać wodą, smarować tłuszczem… Stosując takie metody, stwarzamy sytuacje dla pasożyta stresujące, utrudniając mu oddychanie. Podrażniony kleszcz zaczyna wówczas wymiotować, i to nie tylko krwią, którą zdążył już pobrać, lecz również czynnikami patogennymi (neurotoksyny).

Podsumowanie – jak chronić się przed kleszczami: 1. Unikać wilgotnych i ciemnych miejsc. To tam kleszcze lubią czekać na swojego potencjalnego żywiciela. 2. Zakładać długie spodnie, które będą stanowić skuteczną barierę przed ugryzieniem pasożyta. 3. Po powrocie do domu dokładnie obejrzeć swoje całe ciało i ubranie. Warto wytrzepać odzież poza mieszkaniem. 4. Wbitego w skórę kleszcza należy niezwłocznie usunąć, np. za pomocą pęsety. 5. Zaleca się wzięcie dokładnego prysznica, aby spłukać z ciała ewentualnie spacerujące po nim kleszcze.

 

Dodane komentarze